✒️अमरावती(पुरोगामी न्यूज नेटवर्क)
अमरावती(दि.30डिसेंबर):-विदर्भाच्या साहित्य, समाज आणि संस्कृती क्षेत्रात गेली अनेक दशके सातत्याने परिवर्तनवादी कार्य करणारे बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व म्हणून पशुवैद्य डॉ. नंदकिशोर तुकारामजी दामोधरे यांचे नाव आदराने घेतले जाते. अमरावती येथील रहिवासी असलेले डॉ. दामोधरे हे माजी सहाय्यक पशुधन विकास अधिकारी असून 2008–09 मध्ये त्यांना गुणवंत पशुवैद्यक पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे. मात्र शासकीय सेवेत मर्यादित न राहता त्यांनी साहित्य, कला, क्रीडा, समाजकार्य व चित्रपट अशा विविध क्षेत्रांत ठळक कामगिरी करून स्वतंत्र ओळख निर्माण केली आहे.
पशुसंवर्धन पदविकाधारक म्हणून त्यांनी पशुवैद्यकीय सेवेत उल्लेखनीय योगदान दिले. पशुचिकित्सा व्यवसायी संघटनेत जिल्हाध्यक्ष, जिल्हासचिव व विभागीय अध्यक्ष अशा विविध पदांवर कार्य करत पदविकाधारक पशुवैद्यकांच्या हक्कांसाठी आणि प्रतिष्ठेसाठी त्यांनी प्रभावी लढा दिला.
डॉ. दामोधरे यांची खरी ओळख ही साहित्यिक, गझलकार, संपादक, आयोजक आणि सामाजिक कार्यकर्ता अशी आहे. महाराष्ट्रातील विद्रोही व आंबेडकरी साहित्य चळवळीत ते अग्रणी नेतृत्व मानले जातात. अमरावती येथील **‘शब्दास्त्र विचार संस्था’**च्या माध्यमातून त्यांनी आंबेडकरी साहित्य संमेलनाचे यशस्वी आयोजन केले. तसेच पुणे येथे झालेल्या विद्रोही साहित्य संमेलनातील गझल मुशायऱ्याचे अध्यक्षपद भूषवले.
नगर येथे स्वातंत्र्य अमृत महोत्सव आणि महाकवी वामनदादा कर्डक जन्मशताब्दी वर्षानिमित्त आयोजित विद्रोही साहित्य संमेलनात त्यांनी स्वागताध्यक्ष म्हणून महत्त्वाची भूमिका बजावली. सध्या ते विद्रोही साहित्य विचार मंच, पुणेचे अध्यक्ष असून त्यांच्या नेतृत्वाखाली तीन विद्रोही साहित्य संमेलनांचे यशस्वी आयोजन झाले आहे.
संपादन क्षेत्रातही त्यांनी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे. नवोदित कवी, कवयित्री व गझलकारांना व्यासपीठ मिळावे या हेतूने त्यांनी केलेले संपादकीय कार्य उल्लेखनीय आहे. त्यांच्या संपादनाखाली प्रकाशित झालेल्या ‘नाथळाच्या माथी हाणू काठी’ आणि ‘क्रांतीच्या वाटेवर’ हे ग्रंथ विशेष गाजले आहेत. नवयान, भीमयान, विविध मासिके व वृत्तपत्रांमधून त्यांचे गझल लेखन सातत्याने प्रकाशित होत असून UCN बुद्धा चॅनलवरील त्यांच्या गझल वाचनाला विशेष लोकप्रियता लाभली आहे.
राज्यभरातील अनेक कविसंमेलने व गझल संमेलनांमध्ये त्यांनी अध्यक्ष, उद्घाटक व प्रमुख अतिथी म्हणून सहभाग घेत नव्या पिढीला मार्गदर्शन केले आहे. त्यांच्या साहित्य, कला, क्रीडा व समाजसेवेतील योगदानाबद्दल त्यांना राज्यस्तरीय जवळपास ५० पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले आहे.
साहित्यापुरते न थांबता त्यांनी चित्रपट क्षेत्रातही यशस्वी पदार्पण केले. ‘Where is भिडेवाडा’ या लघुपटाचे ते निर्माते असून या चित्रपटाला कोल्हापूर चित्रपट महोत्सवात बाबुराव पेंटर पुरस्कार, तसेच आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये नामांकन व अंतिम फेरीत स्थान मिळाले आहे. सध्या त्यांच्या नवीन चित्रपटाचे काम प्रगतीपथावर आहे.
जानेवारी 2025 मध्ये प्रकाशित झालेला त्यांचा पहिला गझल संग्रह ‘किनारे सरकत आहेत’ याला बापुरावजी पेटकर राज्यस्तरीय विशेष गझल पुरस्कार प्राप्त झाला असून दुसरा गझल संग्रह लवकरच प्रकाशनाच्या वाटेवर आहे.
कबड्डी व व्हॉलीबॉल स्पर्धा, विदर्भस्तरीय गुरुदेव भजन स्पर्धा, आंबेडकरी बुद्ध गीतगायन स्पर्धांचे आयोजन, तसेच समाजसेवा, साहित्यसेवा आणि शेती हा त्यांचा जीवनमंत्र आहे.
डॉ. नंदकिशोर दामोधरे हे केवळ साहित्यिक किंवा गझलकार नसून समाजभान जपणारे, परिवर्तनवादी विचारांचे आणि संवेदनशीलतेचे दीपस्तंभ असल्याचे मत साहित्य व सामाजिक क्षेत्रातून व्यक्त होत आहे.
